PODATEK VAT W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Opodatkowanie podatkiem VAT reguluje ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11.03.2004 r. (Dz.U. 2004, nr 54, poz. 535 z późn.zm.).

PODATNIK VAT

Podatnikiem VAT staje się każdy przedsiębiorca, który przekroczy limit określony w ustawie, tj. roczny obrót 50.000 zł. Każda czynność dokonana po przekroczeniu tego limit musi zostać opodatkowana, tak więc przedsiębiorca ma obowiązek rejestracji dla celów podatku VAT – złożenia we właściwym urzędzie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R.

W związku z powyższym limitem każdy przedsiębiorca, który nie jest podatnikiem podatku VAT powinien prowadzić ewidencję sprzedaży, która pozwoli mu dokładnie ustalić moment przekroczenia limitu.

ROZLICZENIE VAT

Podatek VAT jest podatkiem od obrotu, co oznacza, iż opodatkowana jest cała wartość przychodu ze sprzedaży danego przedsiębiorcy. Jednocześnie aby uniknąć wielokrotnego opodatkowania tych samych towarów lub usług, każdemu z nich przysługuje prawo do odliczenia podatku należnego od faktur zakupowych. Tak też w skrócie można opisać podstawową zasadę rozliczania tego podatku: przedsiębiorca nalicza podatek VAT od swojej sprzedaży (podatek należny, tj. ten który „należy się” urzędowi skarbowemu), a następnie odlicza od niego podatek VAT od dokonanych zakupów (podatek naliczony, tj. uprzednio naliczony przez innych przedsiębiorców). Warto podkreślić, iż prawo do odliczenia VAT przysługuje jedynie w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych . Stąd wynika brak prawa do odliczenia VAT od zakupów niezwiązanych z przedsiębiorstwem oraz odliczenia częściowe jeżeli wydatek jednocześnie związany jest ze sprzedażą zwolnioną i opodatkowaną.

Różnica pomiędzy podatkiem należnym i naliczonym stanowi kwotę zobowiązania wobec urzędu skarbowego lub kwotę do zwrotu dla podatnika (ewentualnie kwotę do przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy).

STAWKI VAT

Czynności opodatkowane mogą podlegać następującym stawkom podatku VAT:

• 22% - stawka podstawowa, stosowana w razie braku stawki preferencyjnej albo zwolnienia;
• 7% - stawka VAT (np. artykuły spożywcze, dziecięce, gazety, usługi hotelowe);
• 5% - stawka VAT naliczana przez nabywcę towarów od rolnika ryczałtowego;
• 3% - stawka VAT (np. zboża);
• 0% - stawka VAT (np. eksport towarów, wewątrzwspónotowa dostawa towarów);
• zwolnione – zwolnienia przedmiotowe określa ustawa o VAT (np. usługi finansowe, kulturalne, edukacyjne).

W tym miejscu warto wyjaśnić, czym różni się opodatkowanie stawką 0% od zwolnienia z VAT – różnica polega na tym, iż stosowanie stawki 0% pozwala na odliczanie podatku VAT naliczonego od zakupów, podczas gdy przy wykonywaniu czynności zwolnionych takie prawo nie przysługuje.

FAKTURA VAT

Wygląd faktury definiuje bezpośrednio Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.11.2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług Dz.U. 2008, nr 212, poz. 1337).

Faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży, powinna zawierać co najmniej:

1. imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy;
2. numery identyfikacji podatkowej sprzedawcy i nabywcy;
3. numer kolejny faktury oznaczonej jako "FAKTURA VAT";
4. dzień, miesiąc i rok wystawienia faktury, a w przypadku, gdy data ta różni się od daty sprzedaży, również datę sprzedaży; w przypadku sprzedaży o charakterze ciągłym podatnik może podać na fakturze miesiąc i rok dokonania sprzedaży, pod warunkiem podania daty wystawienia faktury;
5. nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
6. miarę i ilość sprzedanych towarów lub zakres wykonanych usług;
7. cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
8. wartość towarów lub wykonanych usług, których dotyczy sprzedaż, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
9. stawki podatku;
10. sumę wartości sprzedaży netto towarów lub wykonanych usług z podziałem na poszczególne stawki podatku i zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu;
11. kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto towarów (usług), z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
12. kwotę należności ogółem wraz z należnym podatkiem.

ZASADY OGÓLNE CZY METODA KASOWA

Podatek VAT może być rozliczany dwoma metodami: na zasadach ogólnych lub tzw. metodą kasową.

Ogólne zasady rozliczania podatku VAT stanowią, iż obowiązek podatkowy (obowiązek naliczania podatku od przychodów ze sprzedaży) powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi - nie później jednak niż 7 dnia od tego momentu lub z chwilą wystawienia faktury, z tym że jeżeli fakturę wystawiono po 7 dniu od wydania towaru/wykonania usługi, wówczas obowiązek podatkowy powstaje w 7 dniu od tej daty. Faktury nie można wystawić - poza wyraźnie wskazanymi w przepisach wyjątkami - przed wydaniem towaru czy zakończeniem usługi, gdyż faktura dokumentuje towary wydane i usługi wykonane. Od powyższej zasady ustawa przewiduje kilka wyjątków: pierwszy z nich mówi o fakturach za media (sprzedaż energii elektrycznej i cieplnej oraz gazu, usług telekomunikacyjnych, usług w zakresie odprowadzania wody etc.), kiedy to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności. Kolejny wyjątek dotyczy zaliczek otrzymanych przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tej części należności i wyłącznie w stosunku do kwoty tej należności (nie od wartości całej umowy). Pomimo że fakturowanie zaliczki może nastąpić w terminie 7 dni od daty jej otrzymania, to obowiązek podatkowy powstanie w dniu otrzymania zaliczki, a nie w dniu wystawienia faktury.

Z kolei prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje z chwilą otrzymania faktury zakupu (za fakturę uznaje sie też inne dokumenty, np. bilety jednorazowe, dowody zapłaty za przejazd autostradami płatnymi – pełen wykaz dokumentów zrównanych z fakturą określa Rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 28.11.2008 r.). Jeżeli fakturę otrzymano przed nabyciem prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, albo przed wykonaniem usługi - prawo do odliczenia powstaje dopiero z chwilą nabycia tego prawa albo wykonania usługi. Od powyższych zasad również istnieją wyjątki, z których podstawowym jest, tak jak w przypadku sprzedaży, zakup „mediów”, kiedy to prawo do odliczenia podatku VAT powstaje w okresie, w którym przypada termin płatności , a nie w dacie otrzymania faktury.

Podatnik dokonuje odliczenia podatku naliczonego w terminach określonym wyżej. Może też odliczyć podatek w deklaracji za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych (za 2 następne miesiące albo kwartały). Jeżeli podatnik nie odliczy podatku w tych okresach rozliczeniowych, pozostaje mu jedynie prawo korekty deklaracji VAT za okres, w którym prawo takie mu przysługiwało. Takiej korekty można dokonać nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego.

Są również sytuacje, kiedy podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT, np.:

• przy zakupie samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych niespełniających ustawowych warunków (m.in. dopuszczalna masa całkowita nieprzekraczająca 3,5t) - odliczenie VAT ograniczone jest do 60% podatku, nie więcej jednak niż 6.000zł;
• przy użytkowaniu w leasingu ww. samochodu - odliczenie VAT ograniczone jest do 60% kwoty podatku wynikającego z faktury, nie więcej jednak niż 6.000zł w całym okresie użytkowania samochodu w leasingu;
• przy zakupie paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu ww. pojazdów samochodowych;
• przy zakupie usług noclegowych i gastronomicznych , z nielicznymi wyjątkami.

Z drugiej metody – kasowej, skorzystają tylko „mali podatnicy”, to znaczy tacy, których roczny obrót w roku 2008 nie przekroczy 1.200.000 EUR (4.053.000 zł). Wyjątek wśród „małych podatników” stanowią przedsiębiorcy prowadzący biura maklerskie oraz zarządzający funduszami inwestycyjnymi, dla których limit ten wynosi 45.000 EUR (152.000 zł). Obowiązek podatkowy w przypadku metody kasowej powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (nie ma tu znaczenia moment wystawienia faktury). Z kolei odliczenie podatku z faktur zakupowych przysługuje tylko wtedy, jeśli faktura została zapłaconych (odliczenie w momencie zapłaty). Warto zaznaczyć, iż podatnicy stosujący tę metodę są obowiązani rozliczać VAT kwartalnie oraz zawiadomić naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wyborze tej metody rozliczania VAT.

ROZLICZENIA MIESIĘCZNE I KWARTALNE

Każdy podatnik VAT może wybrać, czy będzie rozliczał podatek miesięcznie czy kwartalnie. Do dnia 30.11.2008 rozliczenie kwartalne było możliwe tylko dla „małych podatników” – obecnie z możliwości tej mogą skorzystać wszyscy podatnicy. Uprawnienie to wiąże się jednak z wymogiem pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego , najpóźniej do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona deklaracja VAT oraz obowiązkiem stosowania tej metody przez co najmniej 4 kwartały.

DEKLARACJE VAT I WPŁATA PODATKU

Deklaracje miesięczne VAT-7 składa się do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego deklaracja dotyczy, z kolei deklaracje kwartalne VAT-7K składa się do 25 dnia miesiąca następującego po danym kwartale.

Terminy wpłaty podatku na rachunek właściwego urzędu skarbowego pokrywają się z obowiązującymi terminami składania deklaracji VAT.

W przypadku rozliczania podatku VAT nie ma rocznych obowiązków sprawozdawczych.